Mọi đứa trẻ cần có một tuổi thơ tốt đẹp
Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ
Trong một lần tình cờ lướt Facebook, tôi thấy có một bình luận trong nhóm đọc sách giới thiệu rằng Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ của Đặng Hoàng Giang là một trong những cuốn sách đáng để đọc. Tôi tìm kiếm file ebook rồi tải sẵn vào máy đọc sách rồi để đó chứ chưa đọc ngay. Phải một thời gian sau tôi mới bắt đầu đọc những trang sách đầu tiên, thực sự khác xa với những gì tôi tưởng tượng nếu chỉ đọc mỗi tên bìa.
Lướt qua những trang sách đầu tiên tôi đã cảm thấy đây không phải là một cuốn sách nhẹ nhàng dễ đọc. Sách có nhiều yếu tố liên quan đến chửi thề, tình dục, trầm cảm và tự tử. Tôi nghĩ sẽ phù hợp với các bạn trẻ trên 16 tuổi đang có tâm lý ương bướng, nổi loạn hoặc những người từng trải qua thời gian khó khăn trong việc tìm ra bản thân và cố gắng hàn gắn mối quan hệ với gia đình.
Các nhân vật được đề cập đến đều là những người trẻ nổi loạn, gặp nhiều vấn đề mâu thuẫn xoay quanh gia đình và cá nhân. Họ lạc lối, có nhiều góc khuất trong tâm hồn nhưng không thể trực tiếp chia sẻ cho bất cứ ai vì nhiều lí do.
Hiện tượng này có thể thấy dễ dàng do đặc trưng của các gia đình Việt Nam hiện giờ. Cha mẹ không thực sự quan tâm, thậm chí chối bỏ sự quan tâm tới sức khoẻ tinh thần của con cái. Thay vì quan tâm đến nội tại bên trong gia đình thì cha mẹ lại quan tâm đến những gì người ngoài phán xét về gia đình của mình. Như một vài nhân vật được nhắc đến trong sách thì họ được nuôi ăn học chỉ để làm công cụ thực hiện ước mơ dở dang của cha mẹ, hoặc làm thứ đồ trang sức để khiến cho cha mẹ nở mày nở mặt với họ hàng, người thân.
Cuộc sống bị bó buộc kìm hãm là ngọn lửa đầu tiên nhen nhói trong mỗi cá nhân đang chờ bùng cháy. Các nhân vật đa số đều cố gắng tìm cách để tâm sự với người thân về những vấn đề cá nhân nhưng không thành, bị phớt lờ khiến họ càng trở nên ái ngại chia sẻ. Khi họ trưởng thành hoặc có cơ hội đi học xa nhà, họ như được giải thoát, có cơ hội làm mọi thứ mình muốn mà không chịu sự kiểm soát của cha mẹ. Có những người thì coi đó là một cơ hội để trốn tránh thực tại, không phải tiếp xúc với gia đình mà họ vốn ghét bỏ nữa. Khi cha mẹ nhận ra thì điều đó cũng quá muộn rồi, nó đã trở thành một vết thương hằn sâu mãi mãi trong tâm trí đứa trẻ. Một bước gần hơn lại là một bước xa hơn, đẩy nhân vật đi vào đỉnh điểm của thế tiến thoái lưỡng nan.
Các nhân vật trải qua nỗi khổ cùng cực đều có mong muốn tìm cách chữa lành tâm hồn. Tuy nhiên chỉ còn một vài trường hợp có cơ hội cứu vãn kịp thời do có sự nhận thức kịp thời từ người trong cuộc. Đa số câu chuyện tác giả chỉ để đơn thuần tường thuật lại câu chuyện về để nó cứ thể kết thúc dở dang, điều này dễ hiểu là không thể.
Tôi đã thay đổi và có cái nhìn khác
Sau khi hoàn thành việc đọc cuốn sách, tôi đã nghĩ rất nhiều. Trước giờ chưa có tác giả nào từng khai thác vào chủ đề tâm lý thanh thiếu niên một cách trực diện như thế này. Tôi cảm thấy như đó là thước phim tua ngược lại cuộc đời trong quá khứ của tôi. Những gì đã từng xảy ra tôi không thể quên, nó vẫn luôn tồn tại ở một góc khuất trong tâm hồn và giày vò suy nghĩ tôi mãi. Tôi rơm rớm nước mắt, biết đâu trong đôi phút yếu lòng tôi đã có thể kết thúc cuộc đời mình rồi.
Ban đầu, tôi cũng có suy nghĩ bồng bột. Tôi nghĩ, mình duy trì sự tồn tại để trả đũa cuộc đời trớ trêu thay vì thực sự tận hưởng cuộc sống và quan tâm đến vấn đề sống sao cho ý nghĩa. Tất cả những gì tôi muốn chỉ là sử dụng bạo lực tiêu diệt hết tất cả mọi thứ chống lại mình nhằm giải quyết hận thù.
Tuy nhiên, qua nhiều sự kiện quan trọng khác nhau thì sự giận giữ bên trong tôi đã được hoá giải. Tôi trở nên điềm đạm hơn vì hiểu bản chất ở nhiều khía cạnh khác nhau trong vấn đề mình đang gặp phải. Thực sự tôi không phải là nạn nhân duy nhất trong câu chuyện, mà cũng chính là những người đang huỷ hoại tinh thần tôi là nạn nhân, tất cả đều cùng ở trong một vòng tròn luẩn quẩn.
Hiện trạng bây giờ
Khoảng thời gian con người ở độ tuổi vị thành niên - thanh niên là một giai đoạn phức tạp. Tâm lý chưa vững vàng, thiếu nhiều kinh nghiệm sống, không chịu nổi áp lực từ xã hội (đa số là xấu). Điều tạo nên sự khác biệt đôi khi chỉ là sửa chữa kịp thời để ngăn chặn những điều đáng tiếc có thể xảy ra. Chỉ khi nào người ta biết cuộc sống này ngắn ngủi, thay đổi cách tiếp cận và giải quyết vấn đề thì mới có thể tạo ra hướng đi mới cho người trẻ trong tương lai gần. Nhưng đáng tiếc chuyện này rất khó vì điều tôi đang nhắc đến cần thay đổi cả tư duy lẫn ý thức của nhiều thế hệ.
Trong thời điểm tôi viết thì nền kinh tế đang chịu ảnh hưởng từ suy thoái toàn cầu, chính trị - xã hội Việt Nam vẫn đang là một mớ bòng bong không có lời giải đáp nào phù hợp. Từ đợt dịch COVID, tôi đã chứng kiến nhiều trường hợp đau thương. Người bị dính bệnh dịch thì lần lượt tử vong. Người còn sống thì thấp thỏm âu lo. Thời điểm cách ly xã hội là lúc mà người ta có thời gian nhiều dành cho bản thân hơn. Hều hết ai cũng nhận ra rằng mình chưa sẵn sàng cho các vấn đề về sức khoẻ tinh thần.
Giáo dục, an sinh xã hội luôn là một vấn đề gây nhức nhối. Từng lứa học sinh áp lực trước việc học hành, thi cử nên bị mắc các triệu chứng bệnh tâm thần. Tôi không thể quên có quãng thời gian mà hiện tượng học sinh, người dân tự tử hàng loạt ở các toà nhà chung cư trong Hà Nội hồi đó. Có lẽ vì thế mà sau này chính phủ đã có hành động đẩy mạnh truyền thông nhằm hạn chế thông tin tiêu cực phát tán và phổ cập nhiều thông tin liên quan tới chủ đề sức khoẻ tinh thần tới người dân.
Tạm kết
Bài này tôi đã viết từ lâu nhưng chưa hoàn thiện nên để lưu bản nháp khá lâu. Giờ cũng sắp qua năm Âm lịch 2026 nên tôi muốn hoàn thiện nốt. Trong những năm vừa rồi tôi trải qua khá nhiều điều, tuy nhiên quan điểm của tôi vẫn như tiêu đề bài viết.
Nếu có thể, hãy yêu thương, nâng niu khoảnh khắc tuổi thơ của những đứa trẻ xung quanh chúng ta bằng sự nỗ lực tốt nhất. Trích dẫn lời Bác Hồ dạy là: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.